Sessizliğin İçindeki Tarih: Mardin’in Gizemli Ezidi Köyleri Ve Mimarisi

Sessizliğin İçindeki Tarih: Mardin’in Gizemli Ezidi Köyleri Ve Mimarisi

Sessizliğin İçindeki Tarih: Mardin’in Gizemli Ezidi Köyleri ve Mimarisi

Mezopotamya ovasına tepeden bakan Mardin, genellikle "Dillerin ve Dinlerin Şehri" olarak anılır. Sokaklarında dolaşırken ezan sesinin çan sesine karıştığına şahit olursunuz. Ancak bu kadim coğrafyanın mozaiğinde, genellikle sessiz kalan, gizemli ve bir o kadar da derin bir renk daha vardır: Ezidiler.

Güneşe yüzünü dönen, doğayı kutsal sayan ve binlerce yıldır bu topraklarda varlığını sürdüren Ezidi halkı, Mardin’in kırsalında eşsiz bir mimari ve kültürel miras bırakmıştır. Çoğu zaman terk edilmişliğin hüznünü taşısa da, Ezidi köyleri, sıra dışı mezar taşları ve konik çatılı tapınaklarıyla keşfedilmeyi bekleyen birer açık hava müzesi gibidir.

Geziland olarak, klasik tur rotalarının dışına çıkmayı seven misafirlerimiz için; Midyat ve Nusaybin kırsalında saklı kalan bu gizemli dünyayı ve mimariyi mercek altına aldık.

Ezidiler Kimdir? Kısa Bir Bakış

Mimariden bahsetmeden önce, bu mimariyi şekillendiren inancı anlamak gerekir. Ezidilik, kökleri Mezopotamya’nın derinliklerine uzanan tek tanrılı bir inanç sistemidir. İnanışlarına göre Tanrı, dünyayı yarattıktan sonra yönetimi "Melek Tavus"a (Tavus Kuşu Meleği) ve diğer altı meleğe devretmiştir.

Ezidiler için Güneş, Tanrı'nın dünyadaki görünür ışığıdır ve kutsaldır. Bu yüzden ibadet ederken yüzlerini güneşe dönerler. Ateş, toprak, su ve hava da onlar için kirletilmemesi gereken kutsal elementlerdir. İşte bu doğa sevgisi ve inanç sistemi, köylerinin mimarisine ve mezar taşlarına doğrudan yansımıştır.

Mardin Kırsalında Ezidi Mimarisi ve Semboller

Mardin turlarımızda misafirlerimizin en çok dikkatini çeken detay, Ezidi köylerinin silüetidir. Uzaktan bakıldığında Süryani köylerine benzeseler de yaklaştıkça çok temel farklar göze çarpar.

1. Kutsal Nişangahlar (Kubbeler)

Ezidi mimarisinin en belirgin öğesi, mezarlıkların veya kutsal alanların girişinde bulunan, piramit şeklinde yükselen ve dilimli bir yapıya sahip olan konik kubbelerdir. Genellikle beyaz taştan yapılan bu yapılar, güneş ışınlarını (nur) sembolize eder. Irak’taki kutsal tapınakları Laleş’in mimari bir yansıması olan bu kubbeler, bölgedeki cami minareleri veya kilise çan kulelerinden tamamen farklı, özgün bir estetiğe sahiptir.

2. Mezar Taşlarının Dili

Bir Ezidi köyünü gezerken karşınıza çıkan mezar taşları, ölen kişinin kimliğine dair hikayeler anlatır. Geziland rehberlerinin anlatımıyla bu taşların üzerindeki sembolleri okumayı öğrendiğinizde geziniz bambaşka bir anlam kazanır:

  • Güneş Kursu: İnancın temel simgesi.

  • Baston ve Örgü: Genellikle din adamlarının veya saygın kişilerin mezarlarında görülür.

  • Silah veya At Figürleri: Ölen kişinin yiğitliğini veya dünyevi statüsünü simgeler.

  • Meyve ve Yemek Tepsileri: Cömertliği ve misafirperverliği ifade eder.

Mezarlar genellikle sanduka şeklindedir ve baş uçları, inançları gereği güneşe bakacak şekilde konumlandırılır.

Keşfedilmeyi Bekleyen Ezidi Köyleri

Mardin, Midyat ve Nusaybin üçgeninde, Tur Abdin bölgesinin güney yamaçlarında pek çok Ezidi köyü bulunur. 1980'lerden sonra Avrupa'ya yaşanan göçler nedeniyle bu köylerin birçoğu sessizliğe bürünmüştür. Ancak yaz aylarında köylerine dönen gurbetçilerle birlikte bu mekanlar yeniden canlanmaktadır.

Mağara Köyü (Kiwex)

Midyat-İdil yolu üzerinde bulunan Kiwex, Ezidi kültürünün izlerini en net görebileceğiniz yerlerden biridir. Terk edilmiş taş evlerin hüzünlü güzelliği, fotoğraf tutkunları için eşsiz kareler sunar. Köyün girişindeki geniş mezarlık alanı ve buradaki taş işçiliği, bölgenin en etkileyici örneklerindendir.

Güven (Bacin), Çayırlı (Kefnas) ve Kaleli (Efşe)

Bu köyler, Midyat mimarisinin (Katori taşı) en güzel örneklerini barındırır. Son yıllarda Avrupa'dan dönen Ezidi vatandaşların köylerini restore etmesiyle, Bacin gibi köylerde modern ve geleneksel mimarinin harmanlandığı lüks taş villalar da görülmeye başlanmıştır. Bu geri dönüş, "Sessizliğin İçindeki Tarih"in yeniden canlandığının bir kanıtıdır.

Önemli Not: Ezidi köyleri genellikle turistik tesislerin bulunmadığı, yaşamın sakin aktığı yerlerdir. Bu köyleri ziyaret ederken özel mülkiyet sınırlarına ve mezarlık alanlarındaki kurallara (örneğin ayakkabı ile basılmaması gereken yerler) azami saygı göstermek gerekir.

Geziland ile Mardin ve GAP Turları: Bilinmeyene Yolculuk

Mardin’i sadece ana caddeden ibaret sananlar çok şey kaçırır. Gerçek Mardin, kırsaldaki bu gizemli köylerde, taşın hafızasında saklıdır. Ancak bu köylerin birçoğu haritalarda kolay bulunamayan, ara yollarda kalan lokasyonlardır. Bireysel olarak ulaşımın zor olduğu bu rotaları, Geziland güvencesiyle keşfetmek size büyük avantaj sağlar.

Ankara Çıkışlı Konforlu Seçenekler

Başkentten yola çıkarak Mezopotamya’nın kalbine dokunmak isteyenler için Geziland olarak iki farklı ve konforlu seçenek sunuyoruz:

  1. Ankara Çıkışlı Uçaklı Mardin Turları: Zamandan tasarruf etmek isteyen misafirlerimiz için direkt uçuşlarla Mardin Havalimanı’na iniyor, bizi bekleyen özel araçlarımızla vakit kaybetmeden keşfe başlıyoruz.

  2. Ankara Çıkışlı Otobüslü GAP Turları: Yol hikayelerini sevenler için, konforlu otobüslerimizle değişen coğrafyayı, Nemrut’tan Göbeklitepe’ye, oradan Mardin’in Ezidi köylerine uzanan geniş bir rotada deneyimliyoruz.

Rehberlerimiz, bölgenin hassas demografik yapısına ve kültürel kodlarına hakimdir. Ezidilik nedir, yanlış bilinen efsaneler nelerdir ve sembollerin gerçek anlamı nedir gibi soruları, akademik doğruluğa sahip bilgilerle yerinde cevaplarlar.

2025 tatil planınızda, sadece gezmek değil, "anlamak" ve "hissetmek" istiyorsanız; rotanızı Geziland ile Güneydoğu'nun gizemli tarihine çevirin.

Mardin'in kültürel mirası ve inanç grupları hakkında daha detaylı akademik araştırmalar için Mardin Artuklu Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü kaynaklarını inceleyebilirsiniz.

Yorumlar

YORUM YAP



© 2022 Tüm Hakları Saklıdır. Acente2